wat is de overgang en de impact op de werkvloer
De overgang is een natuurlijke levensfase die iedere vrouw doormaakt – maar de impact verschilt per persoon. Klachten kunnen mild zijn, maar ook zo intens dat ze invloed hebben op gezondheid, werk en dagelijks leven. Dat laatste gebeurt bij 80% van de vrouwen boven de 40 jaar. Wetenschappelijke kennis en goede zorg helpen om beter te begrijpen wat er gebeurt én wat je kunt doen om klachten te verminderen. Hieronder lees je hier meer over.
Menopauze, perimenopauze...
wat is de overgang?
De menopauze betekent letterlijk de laatste menstruatie. Vaak herken je die pas achteraf. De periode vóór de menopauze heet de perimenopauze. Deze kan enkele jaren duren. In de perimenopauze beginnen vaak de eerste klachten en verandert je menstruatiepatroon. De postmenopauze is de periode ná de laatste menstruatie. Samen noemen we de perimenopauze, menopauze en vroege postmenopauze de overgang. De overgang is een natuurlijke levensfase, net zoals de puberteit dat is. Deze markeert het einde van de vruchtbare periode: daarna is het niet meer mogelijk om kinderen te krijgen.
Voor je hormonen is de overgang een kantelpunt. Na de menopauze maakt je lichaam vrijwel geen oestrogeen meer aan. Die daling van oestrogeen kan op de langere termijn zorgen voor een groter risico op hart- en vaatziekten, botontkalking (osteoporose) en zelfs dementie.
In de overgang verandert vaak eerst je menstruatiepatroon: de cyclus kan korter of langer worden en het bloedverlies kan meer of minder zijn. Dit komt door schommelingen in de aanmaak van hormonen. Daarnaast kunnen verschillende klachten ontstaan, zoals opvliegers en nachtelijk zweten. Deze hebben vaak invloed op je slaap en kunnen leiden tot vermoeidheid, stemmingswisselingen, concentratieproblemen en geheugenklachten. Ook hartkloppingen, spier- en gewrichtsklachten en veranderingen in je figuur (zoals toename van buikvet) komen regelmatig voor. Dit is maar een greep uit de vele klachten die in de overgang kunnen spelen; de ervaring is voor iedere vrouw anders.
Wat kun je doen?
Veel vrouwen met overgangsklachten hebben behoefte aan begeleiding en behandeling. Zorgen voor een gezonde leefstijl is de absolute basis, juist in de kwetsbare fase van de overgang. Denk aan gezond eten, niet roken, matig of geen alcohol gebruiken, bewegen en ontspannen. Deze gewoonten zijn bewezen effectief en veel vrouwen merken hier verbetering door. Als dit niet genoeg helpt, kunnen vormen van behandeling nuttig zijn.
Overgangsklachten ontstaan doordat je lichaam minder oestrogeen aanmaakt. Hormoontherapie is de meest effectieve behandeling: deze vermindert klachten als opvliegers, slecht slapen en stemmingswisselingen en kan ook je botten en hart- en bloedvaten beschermen. Het risico op borstkanker is hiermee niet verhoogd bij tot klein bij niet-langdurig gebruik en hangt af van je leeftijd en het soort middel dat je gebruikt. In Nederland worden veilige varianten gebruikt. Als hormonen geen optie of niet gewenst zijn, is het belangrijk om goede uitleg te krijgen over andere behandelingen, zonder hormonen. Dit kan ook nodig zijn als een vrouw na een aantal jaren met hormonen wil stoppen, bijvoorbeeld door toch een licht verhoogd risico op borstkanker bij langdurig gebruik.
Impact overgang op de werkvloer
Iedere vrouw heeft recht op een goede kwaliteit van leven, werk en zorg tijdens de overgang. De overgang is een natuurlijke levensfase, maar de klachten kunnen het dagelijks functioneren flink beïnvloeden. Soms gaat het om lichte klachten en soms om ernstige klachten die ook tot fysieke gezondheidsproblemen kunnen leiden, zoals bloedarmoede bij hevig bloedverlies.
Vrouwen vormen de helft van de werkende bevolking en van hen geeft ongeveer 80 procent boven de 40 aan dat overgangsklachten haar werk bemoeilijken. Minder dan de helft van hen bespreekt dit op het werk. Klachten kunnen leiden tot vaker ziekmelden, trager herstel en lagere productiviteit. Tegelijk is er bij zowel werkgevers als vrouwen zelf vaak nog weinig kennis en bewustzijn over de overgang. Ook zorgverleners herkennen overgangsklachten niet altijd, omdat deze soms lijken op stress- of burn-outklachten.
Daarom is het belangrijk dat werkgevers oog hebben voor de overgang. Werk is waardevol voor vrouwen en voor de samenleving. Door de overgang bespreekbaar te maken en passende steun te bieden, houden we vrouwen inzetbaar en gemotiveerd. Dat is goed voor hen zelf en voor de organisatie.
Wat bied ik aan?
Workshop voor medewerkers
informatiesessie voor medewerkers
informatiesessie voor leidinggevenden
Over Dokter Marel
Ik ben Jacolien van der Marel, gynaecoloog, en ik help vrouwen én organisaties beter omgaan met de impact van de overgang.
Dagelijks zie ik hoe klachten het functioneren, welzijn en werkplezier van vrouwen beïnvloeden. Met betrouwbare, wetenschappelijk onderbouwde kennis en praktische handvatten maak ik de overgang bespreekbaar. Zo krijgen vrouwen meer regie over hun gezondheid en welzijn, en organisaties meer inzicht in duurzame inzetbaarheid.
Mijn missie: taboes doorbreken en samen werken aan vitaliteit en begrip, thuis én op de werkvloer.